Waar Komt Aanleg Vandaan? De Genen als Boek Vol Mogelijkheden

Je wilt er natuurlijk allesbehalve over nadenken: Hoeveel gezonde levensjaren zal mijn kind voor zich hebben liggen? Wordt mijn kind later ziek en welke ziekte zal dat dan zijn? Toch is het als toekomstige of nieuwe ouder een veel minder-ver-van-je-bed-show dan je zou vermoeden. NU is namelijk hét moment dat je op die zaken heel bewust invloed kan uitoefenen op de aanleg voor ziekte en gezondheid van je kind. 

Tijdens de 9 maanden zwangerschap, zelfs al iets ervoor, én in de eerste 2 levensjaren kun je de manier waarop het lichaam van je baby de rest van zijn leven zal gaan functioneren helpen op de juiste manier te programmeren. De aanleg voor ziekte en gezondheid geven we namelijk niet simpelweg door via onze genen. Dat is een misvatting die nog steeds heerst, maar gelukkig eentje die niet klopt. Stel je toch eens voor dat je niks zou kunnen doen voor je eigen gezondheid, of die van je kind!

Genen zou je kunnen zien als een boek vol met mogelijkheden. De basisfuncties worden vanzelf geactiveerd op het moment dat een eicel wordt bevrucht. Ze bepalen hoe je kind eruit ziet en dat het met armen, benen, ogen en een mond geboren wordt. Met de instructies vanuit de genen wordt als het ware de ‘kaft van het boek’ en de bladzijden van binnen gevormd. Een goede en stevige ontwikkeling van de kaft van het boek is natuurlijk afhankelijk van bepaalde voorwaarden op het gebied van hormoonbalans en de beschikbaarheid van voedingsstoffen. Het bekendste voorbeeld waar dit mis kan gaan is een open ruggetje (spina bifida), waarbij het ruggenmerg niet kan sluiten, meestal door een gebrek aan foliumzuur en vitamine B12.  

Maar zoals je weet vertelt de kaft verder eigenlijk niets over de inhoud van een boek, net zoals het uiterlijk niets zegt over het karakter of de functies van het lichaam. Een mooi verhaal, dat wordt pas geschreven als aan alle voorwaarden wordt voldaan. 

• Hoe werken de hersenen van je kind en hoe goed zal het zich kunnen concentreren?
• Hoe gevoelig is je kind voor stressvolle gebeurtenissen? 
• Hoe sterk is het afweersysteem? En,
• hoe zal zijn lichaam omgaan met de calorieën die hij binnen krijgt?

Het uiterlijk van het lichaam is dus grotendeels genetisch bepaald. Lijkt je kind op jou? Op je partner? Of misschien op één van de grootouders? Maar hoe het lichaam werkt, dát is grotendeels afhankelijk van de gezondheid en levensstijl. Deze bepalen hoe de genen zullen gaan functioneren. Ze kiezen uit het boek vol mogelijkheden de meest passende eigenschappen voor de omgeving waarin het kind geboren gaat worden.

Via de navelstreng komt het kind continu van alles te weten over zijn toekomstige leefomgeving. Voedingsstoffen, hormonen, neurotransmitters, cellen van het immuunsysteem, bacteriën en communicatie stoffen van deze bacteriën.. Al deze factoren stellen de foetus in staat om de werking van zijn lichaam alvast zo goed mogelijk voor te bereiden op het leven dat hem te wachten staat.

• Krijgt een foetus tijdens de zwangerschap onvoldoende energie en voedingsstoffen binnen? Dan zorgt het ervoor dat de stofwisseling zó wordt geprogrammeerd, dat hij voorbereid is op een leven met weinig voedsel. 
• Heeft een moeder veel stress tijdens de zwangerschap? Dan kan dat ervoor zorgen dat een kind alerter is en sneller de veiligheid opzoekt. Dit is voor een groot deel waar aanleg vandaan komt. 

Een kind dat zich heeft voorbereid op een leven met weinig voedsel, maar terechtkomt in een omgeving waar een voedseloverschot is, heeft daarmee sneller aanleg voor gewichtsproblemen. En dat terwijl het juist het beste van iedereen zou kunnen functioneren in een voedselarme omgeving!

De periode die zich in de baarmoeder afspeelt is dus  al erg belangrijk in het meegeven van een bepaalde ‘aanleg’ naar je kind. Dat betekent overigens niet dat je op alles invloed hebt, maar zeker wel op veel! Kinderen die geen gezonde start hebben, moeten een leven lang meer moeite doen om gezond te blijven, dan kinderen die de eerste jaren wel de juiste voeding, bewegingsprikkels en sociale omgeving hebben gehad. Dat is op zowel mentaal als lichamelijk vlak. 

Als ouder hebben we een ‘window of opportunity’ in de eerste 1000 dagen om het onze kinderen de rest van het leven een stukje gemakkelijker te maken. Met elke hap die je kind krijgt beslissen we als ouder welke afslag wordt ingezet: eentje richting een levenslang gezond fundament, of een fundament van slechte kwaliteit dat levenslang extra zwaar onderhoud nodig heeft.