Zitten Ziektes bij Kinderen in de Genen? De Koningin en de Werkbij

We krijgen meer dan eens te horen om ons heen dat ziektes en kwalen wel genetisch moeten zijn, want ze zijn er al vanaf de geboorte, of komen veel voor in de familie. Een uitspraak die ons kippenvel geeft, want hiermee wordt in feite beweerd dat een aandoening of klacht onoverkomelijk is en er niets anders op zit dan ermee te leren leven. Een grote gemiste kans, want genen zijn allesbehalve een blauwdruk waarin je kans op ziekte beschreven staat. Het gaat namelijk niet alleen om genen, maar er is nog zoiets als ‘op de genen’, namelijk met een mooi woord: epigenetica; de manier waarop je genen worden gebruikt.

Het is niet vreemd dat dit nog steeds de heersende opvatting is. Nog geen 30 jaar geleden werd aangenomen dat het genenpakket waarmee een kind geboren was de beslissende factor zou zijn voor gezondheid. Goede genen voor een goede gezondheid, slechte genen voor een slechte gezondheid. Toen het volledig menselijke genoom in kaart was gebracht na jarenlang onderzoek, bleek niets minder waar!  

Er bestaan geen goede of slechte genen. Genen werken in teams met elkaar samen en passen hun werking constant aan, zodat ieder individu zo goed als mogelijk is aangepast aan de leefomgeving. Dat gebeurt via aan- en uitschakelaars die bediend worden door voeding, beweging en andere leefomgeving factoren. Hoeveel speelt je kind in de natuur? Hoe is de sociale omgeving? Hoe veilig en zeker is de jeugd van je kind? Dit alles zal uiteindelijk bepalen hoe de potentie van het genenpakket van je kind tot uiting komt. Een bijzonder voorbeeld dat dit perfect weergeeft is dat van de koningin en haar werkbijen. 

De koningin en haar werkbijen verschillen in vrijwel alle eigenschappen behalve één:

De koningin

• is met haar 18-22mm aanzienlijk groter dan de werkbij van 12-15mm
• leeft tot wel 5 jaar terwijl werkbijen maar 6 weken tot 6 maanden leven afhankelijk van het seizoen en intensiteit van hun arbeid
• kan zich als enige voortplanten en legt tot wel 2000 eitjes per dag
• kan door haar gladde angel meerdere keren steken zonder te sterven, terwijl de angel van werkbijen door de weerhaken blijft hangen waardoor ze sterven

Maar, en bovendien het meest interessante van alles, is dat beide bijen precies dezelfde genen hebben. Het enige verschil is dat de koningin haar leven lang wordt gevoed met koninginnengelei. Deze hoge kwaliteit voeding activeert de genen op zo’n manier dat haar volledige genetische potentie kan worden bereikt. 

Ook bij kinderen geldt dat, net als bij bijen, hun genen heel sterk reageren op hun leefomgeving en de voeding die ze krijgen. In de eerste 1000 dagen van het leven is die invloed echt het allergrootste. Dan groeit het kind het snelst en doorloopt het ontwikkelingsfases die levenslang het fundament van de gezondheid van het kind bepalen. Omdat kinderen tijdens snelle groei en ontwikkeling extra gevoelig zijn voor hun omgeving maakt elke hap het verschil.

Hoe kan het dan dat overgewicht of ziektes toch zo sterk in de familie voorkomen, als genen zo weinig te zeggen hebben? Dat heeft voor een groot deel te maken met de soortgelijke leefomgeving waarin familieleden opgroeien. Kinderen binnen hetzelfde gezin komen uit dezelfde baarmoeder, krijgen een soortgelijke darmflora mee, waarna de voedingsgewoonten worden aangeleerd die van generatie op generatie worden overgedragen. In gezinnen en families geldt veelal hetzelfde ‘normaal’. En de ‘familienormaal’ is uiteindelijk de omgeving die genen stuurt richting ziekte en gezondheid.